गौरी लंकेश...

• गौरी लंकेश लिंगायत असल्याने त्यांना दफन केलं गेलं.

• दफनविधीच्या निमित्तानेसुद्धा (दहन न केल्याने) त्यांच्यावर ख्रिश्चन वगैरे असल्याची अश्लाध्य टीका झाली.

• लिंगायतांची स्वतंत्र धर्माची मागणी आहे.

• गौरींच्या दफनविधीने त्यांच्या लिंगायत धर्माचे वेगळेपण अधोरेखितच झालं.

• कलबुर्गी सुद्धा लिंगायत होते आणि त्यांचीहि हत्या झाली.

• गौरी लंकेश, कलबुर्गी आणि दाभोलकर-पानसरे हत्यांमध्ये (शस्त्र, वाहन , मारेकरी, इ.) साम्य आहे.

• हे सारे 'उजव्या' कट्टर विचारधारेचे विरोधक होते.

"अ टेस्ट ऑफ योर ओन मेडिसिन" :रामरहीम तमाशा

"अ टेस्ट ऑफ योर ओन मेडिसिन" म्हणजे कालचा रामरहीम तमाशा होय.. कसे हिंदी न्यूज चॅनेलवाले अगदी युद्धपातळीवर शीर तळहातावर घेऊन वगैरे रिपोर्टींग करीत होते... एरव्ही २४ तास भाजपच्या xx कुर्वाळणारे काल बेधडक भाजप सरकारचे , खट्टरच्या खटारा सरकारचे वाभाडे काढत होते. कारण आग थेट बुडखालीच लागलेली, कुणाच्या ओबी व्हॅन पेटल्या, कुणाचे वार्ताहर फाटकावले गेले, कोणी पत्रकार जीव घेऊन पळालेले वगैरे वगैरे... सारा मामलाच अंगावर कोसळणारा ... मग आणखी काय होणार? पाणी गळ्याशी आल्यावर माकडीण जशी डोक्यावरचे पिल्लू पायाखाली टाकून जीव वाचवते तसला प्रकार... असो.

1. बिकाउ मीडिया असो कि त्यांची नेतेमंडळी कि त्यांचे भक्तपरिवार... हा जो उन्माद तुम्ही वेळोवेळी भडकवत ठेवला आहे तो शेवटी भस्मासूर बनून तुमच्या पाठी लागणारच. कधी राजकीय, कधी धार्मिक-जातीय, तर कधी राष्ट्रवाद-देशभक्तीच्या नावाखाली फक्त उन्माद माजवून देशाच्या लोकशाहीला, धर्मनिरपेक्षतेला, विविधतेला कमजोर केल्यावर हा भस्मासुर एकनाएक दिवस तुमच्याच डोक्यावर हात ठेवायला सरसावेल... तेव्हा कुठे पळणार? पाकिस्तानात?

2.  २६/११ च्या दिवशी दिवसभर शहीद हेमंत करकरेंच्या बलिदानाचं गुणगान गायचं ...
आणि तो कर्नल पुरोहित नावाचा आरोपी जामिनावर सुटलाय तर त्याला डोक्यावर घेऊन नाचायचं ...
हे एकाचवेळी कसं काय जमतं आपल्या मराठी न्यूज चॅनेलवाल्याना ?

नववीच्या इतिहासाचे पुस्तक: आक्षेप

नववीच्या इतिहासाचे पुस्तक सध्या चर्चेत आहे. इतिहासाची अलीकडली शालेय पुस्तके नाविन्यपूर्ण डिझाईनची, रंगीबेरंगी, इंटरॅक्टिव्ह वगैरे बऱ्यापैकी प्रयोगशील आहेत. इतिहास आणि राज्यशास्त्र मिळून इयत्ता नववीच्या पूस्तकात सन १९६० ते २००० पर्यंतच्या भारताची माहिती दिली आहे. त्यावरील आक्षेपाचे मुद्दे आधीच मीडियात चर्चेत आहेत, त्यांचा उहापोह एका कमेंट मध्ये केला होता. त्याचीच हि पोस्ट Mandar Kale Hanumant Pawar Manas Pagar.

'कारगिलमध्ये भारताने पाकिस्तानचा पराभव केला' हे वाक्य वाजपेयींच्या माहितीमध्ये येते. पण दुसरीकडे इंदिराजींच्या माहितीत पाकिस्तानचा बांगलायुद्धातील निर्णायक पराभव मात्र स्पष्टपणे लपवला गेलाय. (!) लालबहादूर शास्त्रीजींच्या माहितीमध्येही पाकिस्तानच्या पराभवाचा उल्लेख टाळला गेलाय.(!)
बांगला युध्दातील ऐतिहासिक आणि दिग्विजयी कामगिरीपेक्षा कारगिलच्या चकमकीतून विद्यार्थ्यांना कोणती मोठी प्रेरणा मिळणार आहे काय ?

नेहरूंच्या जागतिक अलिप्ततावादी धोरणाच्या जोडीने वाजपेयींच्या चीन धोरणाचेहि उदाहरण पुढे करण्यामागचा हेतू काय? अशी छोटीमोठी परराष्ट्र धोरणे इतर पंतप्रधानांनी आखली नाहीत काय ?
सन २००० पर्यंत असे किती काळ वाजपेयी प्रधानमंत्री होते आणि त्यामानाने त्यांची जितकी माहिती दिली गेली, त्याअनुषंगाने व्हीपी सिंग, चंद्रशेखर, देवेगौडा,गुजराल किंवा मोरारजी देसाई ह्यांना किती स्पेस मिळाली? ह्या प्रधान मंत्र्यांचे फोटो/चित्रे पुस्तकात वाजपेयींच्या प्रमाणेच का समाविष्ट केले नाहीत?
ऑपरेशन ब्लु स्टार किंवा सुवर्णमंदिरावरील कारवाईची माहिती दिली जाते, इंदिराजींच्या हत्येचा उल्लेख येतो, नक्षलवादाची माहिती दिली जाते, काश्मिरी पंडितांच्या विस्थापनाचाही उल्लेख होतो. पण रथयात्रा, बाबरी मशीदीचा विध्वंस, मुंबईतल्या दंगली आणि एकूणच राममंदिर प्रश्नाच्या अनुषंगाने देशात निर्माण झालेली जातीय-धर्मांध तेढ आणि सामाजिक सलोख्यातली उभी फूट ह्यावर मात्र भाष्य करण्याचे सोयीस्कररीत्या टाळले गेले आहे! ह्यातून कोणाच्या इतिहासातील हितसंबंधांची काळजी वाहिली जातेय?
पुस्तकातील ह्या घोडचुकीच्या समर्थनासाठी म्हणून 'दंगलींचे उल्लेख सामाजिक सौहार्दासाठी टाळण्याची' मंडळाची भुमीका भाबडी आहे कि बोगस आहे?

'२०१४' साली 'ऍक्ट ईस्ट' ह्या 'लूक ईस्ट' च्या जागी नाव बदललेल्या धोरणाचा उल्लेख करून नेमके काय साध्य होते? मग नियोजन आयोग आणि पंचवार्षिक योजना ह्यांची विस्तृत चर्चा करताना २०१४ साली नियोजन आयोग गुंडाळून 'नीती आयोग' हा बदल कोणी व का केला, ह्याचे राज्यशात्र का उलगडले गेले नाही? बरं, शिक्षणक्षेत्राविषयीच्या माहितीमध्ये २०१४ नंतर मानवसंसाधनाची शैक्षणिक 'धोरणे' कोणी व का बदलली त्याबद्दल हे राज्यशास्त्र अवाक्षरही का बोलत नाही?
पुस्तकाच्या इतिहासकाळाची सन २००० पर्यंतची मर्यादाही अशाप्रकारे सोईस्कररित्या वापरलेली नाही काय?
काँग्रेसचा 'दारुण' वगैरे पराभव झाला ह्याचा उल्लेख जर केला जाऊ शकतो तर त्यांच्या 'दणदणीत, विक्रमी' दैदिप्यमान वीजयांचाही उल्लेख 'पुन्हा सत्तेवर आले' अशा जुजबी वाक्यरचनेत का? राजीव गांधी आणि कथित बोफोर्स भ्रष्टचार प्रकरणाचा उल्लेख हा पुस्तकातील सुनियोजित शाब्दिक करामतींच्या पांडित्याचा नमुनामात्र आहे! हा शब्दच्छल पुस्तकाच्या मार्फत विद्यार्थ्यांमध्ये नेमका कोणता इतिहास रुजवू पाहतो?
म्हणून 'त्याकाळातील काँग्रेसच्या इतिहासाची सर्वाधिक दखल ह्या पुस्तकात घेतल्याचे' दाखले दिले जातात ते फसवे आहेत. कारण सन १९६० ते २००० ह्या कालखंडाचा काँग्रेसचा जो आहे तो इतिहास आहेच. परंतु कुणाचातरी नसलेला इतिहास पेरण्यासाठी दुसऱ्याचा इतिहास खुजा करण्याची प्रवृत्ती पुस्तकातून प्रकर्षाने जाणवल्याशिवाय राहत नाही, त्याचे काय करायचे? मुद्दा कुणा एका व्यक्तीचा नाही तर ह्या प्रवृत्तीचा आहे, त्यामागील 'धोरणांचा' आहे!

असे अनेक प्रश्न पुस्तकातील इतिहासातून निर्माण होत आहेत आणि ते कुठल्याही पक्षीय अभिनिवेशापेक्षा वस्तुनिष्ठ अभ्यासातून पुढे येतात. पुस्तकातील इतिहास हेतुपुरस्सर तोकडा, त्रोटक आणि त्यातून कुणाच्यातरी अडचणीची झाकापाक करणारा, कुणालातरी पुढेपुढे करणारा आणि अर्थात कुणाच्यातरी छुप्या अजेंड्याची री ओढणारा आहे, ह्यात शंका आहे काय? कारण तसे स्पष्ट भगवेकरणाचे धोरणच राज्यकर्त्यांचे आहे आणि सातवीच्या इतिहासाच्या भगव्या मुखपृष्ठावरून जे खुलेआम दिसते, त्यात नवीन काय आहे?

अकबराचा सहिष्णू, पुरोगामी, प्रागतिक विचार : 'औरंगजेब- शक्यता आणि शोकांतिका'

अकबराच्या काळात हिजरी कालगणनेनुसार १५५१ मध्ये इस्लामला १००० वर्षे पूर्ण होणार आणि त्यानिमित्ताने १२वा इमाम पुन्हा जन्म घेऊन इस्लामची पुनर्स्थापना करणार असा समज पसरला होता. त्यामुळे सर्वसामान्य मुस्लिम जनता मुस्लिम सनातनि धर्मपंडितांची सर्रास टिंगलटवाळी करू लागले होते. तेव्हा अकबराने फत्तेपूर शिक्रीमध्ये इबादतखाना नावाची एक इमारत बांधून दर गुरुवारी तिथे हिंदू, मुस्लिम, ख्रिश्चन, जैन, पारशी, इत्यादी धर्मपंडितांच्या खुल्या चर्चा घडवून आणल्या. त्यातून 'दिन ईलाही' ह्या नव्या धर्माची स्थापना केली. अर्थात तो धर्म काही भारतात फारसा प्रभाव पडू शकला नाही. परंतु त्यानिमित्ताने अकबराचे विचार आणि त्याने अंमलात आणलेले नवे कायदे अत्यंत महत्वाचे आहेत.

१ . हिंदुस्तानच्या शेतीमधील गाई व बैल ह्यांचे महत्व लक्षात घेऊन कायद्याने गोवधबंदी जाहीर केली.
२. हिंदू, ख्रिस्ती लोकांना राज्यात देवळे व चर्च बांधण्यास परवानगी दिली.
३. हिंदूंच्या देवस्थाने, यात्रा, जत्रा यांवरील कर रद्द केला.
४. सर्व समाजांना आपापले सण उत्सव साजरे करण्याची मुभा दिली.
५. 'जिझिया' कर जनतेला राजनिष्ठ न राहण्याची सवलत देतो म्हणून जिझिया कर रद्द केला.
६. हिंदू विधवांच्या पुनर्विवाहास मान्यता दिली.
७. सतीच्या प्रथेतील स्वेच्छेने सती जाण्याचा अधिकार मान्य केला परंतु सतीची बळजबरी केल्यास देहदंडांच्या शिक्षेचे फर्मान काढले.
८. एका जैन साधूच्या विनंतीवरून स्वतः मांसाहार सोडला व ईदच्या दिवशी होणाऱ्या पशुहत्येवर बंदी आणली.
९. पारशी समाजाची कालगणनेची पद्धत सर्वाधिक शास्त्रशुद्ध असल्याने राज्यात ती लागू करण्याचा हुकूम काढला.
१०. 'हज' यात्रेला जाणे म्हणजे आपली निष्ठा देशाबाहेर ठेवणे असे जाहीर करून हज यात्रेवर बंदी घातली.
११. कुत्रा व डुक्कर हे प्राणी 'नापाक' असल्याच्या समजुतीत तथ्य नाही असे जाहीर केले.
१२. मुस्लिम समाजातील चुलत व मावस भावंडातील लग्नाची पद्धत अशास्त्रीय ठरवून बाद केली.
१३. कायद्याने लग्नासाठी मुलाचे वय १६ व मुलीचे १४ ठरवून दोघांची संमती घेणे कायद्याने बंधनकारक केले.
१४. वयाच्या ५२व्या वर्षी दहा वर्षाच्या आयेषाशी लग्न करणारा आणि स्वतः:च्या मुलासारख्या झैदीच्या पत्नीशी त्याला तलाक घ्यायला लावून स्वत: लग्न करणारा पैगंबर प्रेषित असू शकत नाही असे त्याने जाहीर केले.

अकबराचे हे विचार आणि त्याचे कायदे म्हणजे कुराणवादी इस्लामची उघडउघड पायमल्ली होती. ह्या काफर देशात राहणे नको म्हणून अनेक मुस्लिम धर्मगुरूंनी हिंदुस्थानाला कायमचा रामराम ठोकला आणि मक्केला निघून गेले. तर काही मुल्लामौलवींनी शहजादा सलीमला हाताशी धरून बंडाचा झेंडा फडकविला.
अकबराने हि बंडखोरी निष्ठुरपणे मोडून काढली. बंडखोर मौलवींना ठार मारले किंवा त्यांना काबूलच्या बाजारात गुलाम म्हणून विकले.

एकूणच हिंदुस्तानच्या इतिहासात इस्लामला अकबराच्या काळात जी दैनावस्था प्राप्त झाली त्याचे कारण म्हणजे राजसता आणि धर्मसत्ता ह्यांची स्पष्ट फारकत करण्याचे अकबराचे धोरण होय.
अकबराच्या ह्या धोरणाने कुराणपंथी धार्मिक मुसलमान किती गोंधळून गेले ह्याचे उदाहरण म्हणजे दरबारातील इतिहासकार बदायुनी ह्याचे उद्गार. बदायुनी लिहितो " सण १५७८ पर्यंत बादशाह पुरेसे धार्मिक होते. पण पुढे ते इतके बिघडले कि त्यांनी मला रामायण व महाभारत ह्या संस्कृत धर्मग्रंथांचे फारसीत भाषांतर करायला सांगितले. कुराणाच्या आज्ञेच्या विरोधात वर्तन करायची आपत्ती माझ्यावर अली आणि राजाज्ञेमुळे मला ते काम करावे लागले!"

अकबराची पट्टराणी महाराणी जोधाबाई हिने अनेक राजपूत, हिंदू चालीरीती मोगल दरबारात आणल्या. मंगलप्रसंगी राजाला ओवाळणे, कपाळावर कुंकुमतिलक लावणे, मौल्यवान वस्तुंनी तुला करणे, वाढदिवस साजरा करणे, रयतेला दर्शन देणे , इ. हिंदू प्रथा दरबारी रीतिरिवाज म्हणून स्वीकारल्या गेल्या. ह्यापुढे बादशाहच्या जनानखान्यातून हिंदूंचे राजदरबारातील प्रस्थ वाढले आणि हिंदूंच्या विरोधातील वटहुकूम काढण्यास तेथूनच विरोध होऊ लागला. हिंदू राजकन्यांशी लग्न करण्याच्या प्रथेचा मोगल दरबारावर असा प्रभाव पडला.

हिंदू रयत मुसलमान बादशाहाला 'जगद्गुरू' तर त्याच्या बेगमेच्या 'जगतगोसाईन' म्हणू लागले.
अकबर सुन्नी मुसलमान होता. त्याचा गुरु बहिरामखान शिया. सल्लागार अबुल फैजी व अबुल फजल मुसलमान परंतु नास्तिकतेकडे कल असणारे, सेनापती राजा मानसिंग, बिरबल, राजा तोडरमल इत्यादी विश्वासू सहकारी हिंदू अशी सरमिसळ होती. बहुसंख्य रयत हिंदू तर बहुसंख्य सैन्य-मनसबदार इराणी-तुराणी-अफगाणी मुस्लिम. राजकीय धोरण म्हणून त्याने अनेक राजपूत राजकन्यांशी विवाह केले. शाहजाद्यांचे विवाह राजपूत मुलींशी करून दिली. स्वतः:च्या मुली/नाती राजपुतांना द्यायची तयारी दर्शविली.
परंतु असे असले तरी अकबराच्या ह्या आधुनिक धोरणांचा मुद्रणकलेच्या, प्रसारमाध्यमांच्या अभावी किंवा अडाणी जनतेमुळे असेल परंतु ह्या पुरोगामी विचारांचा प्रसार भारतात फारसा झालेला दिसत नाही.

इबादतखान्यातील घडामोडी जनतेत पसरल्या त्या तोंडी सांगोपांगी विकृत स्वरूपात आणि त्यामुळे हिंदुस्तानातील वैचारिक गोंधळात भर पडण्याचेच काम झाले. तत्कालीन युरोपातील विचारस्वातंत्र्याचे वारे हिंदुस्तानात अकबराच्या धोरणानेसुद्धा वाहू शकले नाहीत. युरोपातील मार्टिन ल्युथर हा धर्मसुधारक अकबराचा समकालीन असला तरी अकबराचे धार्मिक सुधारणांचे विचार, मानवी मूल्यप्रणित धोरणे अधिक प्रभावित करणारे दिसतात. युरोपमधील सर्व ज्युना ठार मारले पाहिजे किंवा हाकलून दिले पाहिजे, चेटक्याना जिवंत जाळले पाहिजे, इ. प्रतिगामी बाजूही असलेल्या युरोपियन सुधारणवादापेक्षा अकबराचा सहिष्णू आणि पुरोगामी विचार अधिक सक्षम प्रागतिक असल्याचे दिसते. परंतु हिंदुस्तानातील एकूण समाज-राजकीय परिस्थिती मात्र गोंधळाची आणि ह्या प्रागतिक दृष्टिकोनाच्या संवर्धनासाठी उपयुक्त नव्हती, हे दुर्दैव.

'औरंगजेब- शक्यता आणि शोकांतिका' (लेखक रवींद्र गोडबोले)
पान नं. सत्तावीस, अठ्ठावीस, एकोणतीस

GST : At the stroke of the midnight hour...

पंडित नेहरूंच्या १५ ऑगस्ट १९४७च्या "Tryst with Destiny" ह्या भाषणातील "At the stroke of the midnight hour, when the world sleeps, India will awake to life and freedom. " ह्या जगप्रसिद्ध उद्गारांची जादू जनमानसावर इतकी कोरली गेलीय कि त्यांच्या जन्मजात विरोधकांनाहि त्याची अफाट भुरळ पडते.
तर इव्हेन्ट बहाद्दर हो, 'हौसेला मोल नसते' पण 'फजितीला वेळ नसते' हे नोटबंदीच्या निमित्ताने दिसलंय आणि ते अठराव्या अध्यायात भगवान श्री कृष्णाने स्वत:च लिहून ठेवलंय, बरं...

गोब्राह्मणप्रतिपालक ? ! ...

गोब्राह्मणप्रतिपालक :
देव-धर्म , देव-ब्राह्मण, गो-ब्राह्मण, देव-धर्म-गोब्राह्मण ह्या आशयाचे शब्द धर्मविषयक बाबीत सर्वसाधारणपणे वापरले जातात. ह्यातील प्रत्येक उपशब्द हा 'धर्म' ह्या व्यापक अर्थाने वापरला जातो. "देवाब्राह्मणांच्या साक्षीने वचन दिले" इ. धार्मिक अर्थाने 'गोब्राह्मणप्रतिपालक' शब्दाचे विश्लेषण केल्यास गुंता सुटतो. हे शब्द देव, गाय, ब्राह्मण असे शब्दश: न घेता 'धर्म' ह्या व्यापक अर्थाने योजले असतात. धर्माचा प्रतिपालक असा साधारणतः: अर्थ असायला हरकत नाही. स्वराज्यात गोहत्या बंदी किंवा गोवंशहत्याबंदी होती का? वैदिक ब्राह्मणांसाठी स्पेशल कायदेकानून होते काय? शेतकऱ्यांची भाकड जनावरे, गाई-गुरांचे बाजार, चर्मोद्योग करणारे कारागीर ह्यांच्यावर अंकुश ठेवण्यासाठी आजच्यासारखी गोरक्षक नावाची जमात वगैरे राजांनी नियुक्त केली होती का? ह्या प्रश्नांची उत्तरे शोधली तर 'गोब्राम्हणप्रतिपालक' ह्या शब्दातुन फसवणूक होणार नाही. 

धर्मनिरपेक्ष (सेकुलर) :
महाराज स्वतः: लिंगपुजक होते, शिवाचे उपासक होते, तुळजाभवानीचे (शक्तीचे) भक्त होते. परंतु केळशीचे बाबा याकूत ते सज्जनगडाच्या समर्थ रामदासस्वामी पर्यंत अनेक संत-सत्पुरुषांना त्यांनी धर्म-आश्रय दिला होता. महाराजांच्या लष्करातही हा सर्वसमावेशक हिंदू-मुस्लिम, अठरापगड जातींचा समुच्चय दिसून येतो. त्या अर्थाने महाराज सर्वसमावेशक विचाराचे होते. सांप्रत कालसंदर्भात राजांचे वर्तन धर्मनिरपेक्ष (सेकुलर) स्वरूपाचे असल्याचे स्पष्ट दिसते.

शिवाजीराजे मुस्लिमविरोधी?
राजकीय दृष्ट्या महाराज अदिलशाही-मुघलांशी लढले कारण ते प्रस्थापित सत्ताधारी होते. परंतु राजांना जावळीच्या चंद्रराव मोरेंशी लढावे लागले. राजांचे अनेक स्वकीय उदा. चुलते भोसले, बाजी घोरपडे, व्यंकोजी भोसले वगैरे आदिलशहाच्या बाजूने लढत होते. बंगळुरात स्वतः: शहाजीराजे अखेरपर्यंत आदिलशाहीचे मनसबदार होते. कोकणातले खेमसावंत, शिर्के प्रभूती स्वराज्याच्या विरोधात कारवाया करण्यात कोणतीही कुचराई करीत नव्हते. (त्यांचा बंदोबस्त करताना संभाजीराजे औरंगजेबाच्या हाती सापडले.) दक्षिणेत राजांनी मदुराई, तंजावर आदी प्रांतातल्या हिंदू नायक राजांशी लढाया करून ते प्रदेश स्वराज्यात जोडले. कुतुबशाहीशी मैत्रीपूर्ण संबंध ठेवलेले दिसतात. जयसिंग, जसवंतसिंग आदी राजपूत सरदार मोगलांच्या बाजूने राजांशी लढले. म्हणजे महाराजांचा तत्कालीन मुस्लिम शासकांशी असलेला लढा राजकीय स्वरूपाचा होता हे सुस्पष्ट आहे. त्याला हिंदू-मुस्लिम धार्मिक आणि मुस्लिमद्वेषाचा सोईस्कर रंग फासण्याचे राजकारण फसवे आहे.

कुळवाडीभुषण :
हिंदवी स्वराज्य म्हणून राजांची एक व्यापक संकल्पना नक्कीच होती. आपल्या प्रजेची सुव्यवस्था, रक्षण ह्याबाबतीत राजे "शेतकऱ्यांच्या भाजीच्या देठालाही हात लावू नका" असा सज्जड कायदा राबविताना दिसतात. स्वराज्याची महसूल-मुलकी व्यवस्था, न्यायप्रणाली ह्याबाबत राजांची धोरणे आदर्शवत होती. म्हणून शिवराय 'रयतेचा राजा' म्हणून ओळखले जातात. त्याअर्थाने 'कुळवाडीभुषण', बहुजनप्रतिपालक हे प्रतीकात्मक शब्द 'गोब्राह्मणप्रतिपालक'च्या प्रतिवादासाठी वापरले गेले.

क्रिकेटचे वादविवाद & कोच कुंबळे शास्त्री वगैरे

कोहली आणि कंपनीने कुंबळेची 'कोचगिरी' नाही पटली तर त्याला बाहेरचा रास्ता दाखवला ह्यात काय गैर आहे? ग्रेग चॅपल केसमध्ये गांगुली, सचिन वगैरे लोकांनी ह्याच मुद्द्यावर त्याला बाहेरचा रास्ता दाखवला होता. गावस्कर वगैरे मंडळींना लगेच कुंबळे किती महान खेळाडू होता इत्यादी फालतू गोष्टी आठवू लागल्या. त्याच्या महानपणाचा काय संबंध कोच असण्याशी? तसंतर कोहली'ऑलटाइम ग्रेट' होण्याच्या मार्गावर आहे! कोहलीच्या नेतृत्वाखाली भारतीय संघाने भारतात झालेल्या दोनतीन मालिका जिंकल्या म्हणून कुंबळेची कामगिरी कोच म्हणून चांगली दिसते, एवढेच. मुळात कुंबळेची गेल्यावर्षी झालेली निवड निकष डावलून झाली होती आणि तिथेच भारतीय क्रिकेटमधली अनप्रोफेशनल वृत्ती पुन्हा स्पष्ट झाली होती. तेव्हाच नापास उमेदवार शास्त्रीला गांगुलीने त्याच्या व्यवसायकितेच्या अभावाचे खडे बोल व्यवस्थित सुनावले होते. बरं 'कॉन्फ्लिक्ट ऑफ इंटरेस्ट' ह्या निकषांवर तर ह्यांची व्यावसायिकता सदैव साफ उघडी पडलेली असते, तो वेगळा मुद्दा. कुंबळे कोच म्हणून दादागिरी (intimidating) करतो अशी तक्रार काही खेळाडूंची होती, असं म्हणतात, ह्यात तथ्य असावे. कारण "first choice unfit players will have to prove their fitness in the same (not one day) format!!!" असले असंबद्ध जाचक नियम कुंबळेने खेळाडूंवर बंधनकारक केले होते. म्हणजे रोहित, शिखर, शमी हे फिट असूनही आणि स्थानिक वनडे क्रिकेटमध्ये खेळूनही कुंबळेच्या निकषानुसार कसोटीसाठी पात्र नव्हते कारण त्यांचा एकदिवसीय सामन्यातील फिटनेस कुंबळेच्या तथाकथित निकषांमध्ये बसत नव्हता! हे ऑस्ट्रलिया दौऱ्याच्यावेळी दिसले होते. हे असले सुलतानी किंवा सरकारी किंवा फडणविषी 'निकष' लावणारा माणूस खेळाडूंना कसा चालेल? भारतीय क्रिकेटच्या दृष्टीने कोहली आणि त्याचे इतर सहकारी खेळाडू महत्वाचे आहेत. कोच, व्यवस्थापक वगैरे लोक्स काय, येतील आणि जातील...


Kumble's resignation is a smart game plan by Kohli & Co. through the champions Trophy final for his 'intimidating' ways of coaching although board & coach selector's backed him again after his appointment last year though he was not qualifying the requirements!?

 Rohit Sharma, Mohammed Shami & Shikhar Dhawan are fit now and playing in Vijay Hazare Tophy.
Murli Vijay is not fit & Abhinav Mukund's has been exposed, however Anil Kumble's strange southindian logic says that first choice unfit players will have to prove their fitness in the same (not one day) format!!!
BULLSHIT

•   कोणी म्हणतो सिलेक्शनची गॅरंटी असेल तरच 'कोच' साठी अर्ज भरतो. कोणी 'कोच' जाताजाता फेसबुकच्या धोबीघाटावर केकाटून जातो. 'कोचगिरीचे' हे फुकट चोचले.

• कोहली म्हणतो खेळाडू म्हणू आदर आहे पण नियमानुसार ड्रेसिंगरूमधल्या गोष्टी चव्हाट्यावर आणणार नाही. (ये हुई ना बात!)

• दरम्यान तथाकथित कोच अथवा मॅनेजर किंवा डायरेक्टर शिवाय भारतीय संघ वेस्टइंडीज दौऱ्यावर खेळतोय.

• एखादाच 'कोच' असतो जो केनियाच्या नवख्या टीमला वर्ल्डकपच्या सेमीफायनलपर्यंत नेण्याची कामगिरी करून दाखवतो. बाकी 'गाडिखालून चालणाऱ्या कुत्र्याला आपणच गाडी हाकतोय कि काय असा फुकाचा रुबाब असतो' , अशी काहीशी म्हण आहे मराठीत...

•   रवीशास्त्री कॉमेंट्री बॉंकसमधेच बरा. त्याची जशी कोच म्हणून पात्रता नव्हती तेवढीच ती कुंबळेचीही नव्हती. पण आपले अव्यावसायिक माजी खेळाडू समितीवर असल्यावर प्रोफेशनल निर्णय कसा होणार? त्यामुळे कुंबळेची निवड करून ह्या समितीने शास्त्रीला फलंदाजीसाठी प्रशिक्षक म्हणून नेमण्याची सूचना बीसीसीआयला केली, जी धुडकावली गेली, हे छान झाले. शास्त्री, तुझी टीम डायरेक्टर म्हणून कारकीर्द फार देदीप्यमान वगैरे नाही. तू कॉमेंट्री बॉंकसमधेच बरा.

• अनिल कुंबळे नक्की कोणता बॉलर होता ते कधी त्याला किंवा क्रिकेटलाही समजलं नाही. त्याचा बॉल कधी लेगस्पिन झालाच नाही म्हणून त्याला क्रिकेतपंडित गुगली वगैरे म्हणत असावेत. पण तो बहुदा मध्यमगती गोलंदाज होता आणि ज्यास्त न धावता बॉल फेकायचा. ह्या क्रिकेटच्या पुस्तकाबाहेरच्या बॉलिंगमुळे त्याला भारतीय खेळपट्ट्यावर स्पिनर समजून खेळणारे बॅट्समन खोऱ्याने बळी पडले व तो गावस्कर म्हणतो तसा महान गोलंदाज म्हणून प्रसिद्ध झाला . तो मूळचा फलंदाजच होता चुकून त्याला बॉलर आणि त्यात लेगस्पिनर असे लेबल लागलं ज्याचा कधीही बॉल लेगस्पिन झाला नाही असा महान लेगस्पिनर म्हणजे अनिल कुंबळे होय.